Bir kuyunun yeri, esas olarak kuyunun amacı ile belirlenir. İçme amaçlı ve sulama suyu amaçlı kuyularda yeraltı suyu kalitesi ve uzun vadeli yeraltı suyu tedariği en önemli hususlardır. Su arama ve su bulma çalışmaları yaparak kuyu yeri belirlemek için hidrojeolojik değerlendirme yapılması her zaman uzman bir kişi tarafından yapılmalıdır. İçme suyu için kullanılacak su kalitesi kriterleri, sulama suyu için ise endişe verici temel kimyasal parametreleri, tuzluluk ve sodyum adsorpsiyon oranları oldukça önemelidir. Sondaj çalışması pahalı ve maliyetli bir iştir. Bu nedenle, açılacak kuyuda karşılaşılabilecek tuz, kükürt vb maddeler yapılan masrafın ve çalışmanın boşa gitmesine neden olacaktır.

Açılacak sondajda pompalama gereksinimlerini karşılamak için yeterli yeraltı suyu mevcut olmalıdır. Belirli bir yerde bulunup bulunmadığı, yeraltı suyu miktarı ve suyun kalitesini belirlemek amacı ile yeraltı suyu danışmanlarının önceki bilgilerinden yararlanılmalıdır.

Su arama ve su bulma çalışmalarında Yerel yeraltı suyu sisteminin bulunduğu havza, yüzey topografyası, yerel bitki örtüsü, kaya özellikleri gibi bilgilerin incelenmesi yerel jeoloji, yeraltı suyu kimyası, kalınlık bilgisi, yerel akiferlerin mevcut kuyulardaki derinliği ve geçirgenliği, yeraltı suyu seviyeleri yer belirlenmesinde önemli faktörlerdir.

Bu çalışmalar deneyimli bir Jeoloji Mühendisi tarafından, arazi uydu ve hava fotoğrafları incelenerek ve jeofiziksel ölçümlerle su arama ve su bulma çalışmaları yapılarak tespit edilmelidir.

Bazı durumlarda, kuyu yeri arsanın konumu ile sınırlıdır. Pompalanan yeraltı suyunun yüzeyde taşınımı minimumda tutulmalıdır. Ayrıca sondaj ekipmanının sondaj noktasına erişimi sondaj yeri için kısıtlama oluşturmaktadır. Bir kuyunun yerini belirlerken, çevrede bulunabilecek kimyasal maddeler, potansiyel kirlilik kaynaklarının yakınlığı, depolama alanları, yakındaki akarsular, kanalizasyon hatları ve sızıntı alanları göz önünde bulundurulmalıdır.

Döner delme ilkesi, yaklaşık 6 metre uzunluğunda kelly ucuna bir ağırlık dengeleyici ve bir matkap (bit) bağlanması ile yapılan çalışmadır. Sabitleyicinin ucunun üzerindeki ekstra ağırlık ve daha büyük dış çaplı düz bir matkap, deliği tutmaya yardımcı olur. Kelly oyuktur ve ucundaki nozüller boyunca ve dışından yukarı doğru çamur yada havanın dolaşması prensibine dayanan sondaj sıvısı mevcuttur.

Bitin dönme hareketi malzemeyi kırar ve delme sıvısı kesilen malzemeyi bir çamur tankına taşır. Döner delici için çeşitli tipte bitler mevcuttur. En  çok kullanılan bit, üç konili silindir bitidir. Uç konilerdeki kesici dişlerin tipi ve sayısı, nüfuz edilecek oluşum tipine bağlı olarak değişir. Matkap milinin üst ucu, bir masa teçhizatındaki bir kulağa bağlanır ve büyük bir direk üzerine monte edilmiş şekiilde döner. Hidrolik kumandalar kelly’i alçaltır veya kaldırır ve döner hareketi çalıştırır. Kordonun tam uzunluğu boyunca bir delik delindiğinde, matkap sapı yükseltilir, kelly ve tiş arasındaki bağlantı kopar ve ilave bir tij uzunluğu eklenir. Delme işlemi için tahrik mekanizması, döner tablada (masa tahriki) veya dönüşte (üst kafa tahriki) sağlanır. Teçhizat ayrıca, sondaj borusu ve muhafaza kısımlarını yükseltmek ve alçaltmak için kullanılan bir muhafaza hattı adı verilen bir boru içerir. Döner delme işleminde, sondaj deliği boyutu, muhafaza boyutundan daha büyüktür. Muhafaza takılmadan önce tüm delik tamamlanır. Kaya kuyularında muhafaza edilecek deliğin uzunluğu delinir, muhafaza kurulur, daha sonra uç boyutu küçülür ve kuyunun kaya kısmını delme işlemi tamamlanır

 Çamur döner, bentonit kil ve su sondaj sıvısı kullanır. Çamur birkaç amaca hizmet eder: (1) sondaj deliğinden kesilen malzemeyi çıkarma, (2) sondaj deliğinin çökmesini önleme ve sondaj duvarında bir filtre keki oluşturarak su kaybını azaltma, (3) sondaj durdurulduğunda kesilen malzemeyi askıya alma, (4) matkap ucunu soğutma ve temizleme (5) uç yataklarını ve çamur pompası parçalarını yağlar. Kesilen malzemenin çamur tankına yerleşmesine sağlandıktan sonra, çamur bir pompa ile su başllığına, daha sonra matkap tij dolaştırılır. Çamur tankı genellikle 8 m3’lük bir çamur hacmine sahip dikdörtgen şeklindedir ve devridaim için pompa girişine girmeden önce kesilen malzemenin sondaj çamurundan ayrılmasına yardımcı olmak için birkaç bölme içerebilir. Kesilen malzeme örnekler ve akışkan çamur tankına dökülmeden önce doğrudan sondaj deliğinden alınabilir.

 Çoğu sondaj makinası, yüklenicinin delme sıvısı olarak da hava kullanmasını sağlamak için bir hava kompresörüne sahiptir. Havanın yüksek hızı, kesilen malzemeyi bitten uzağa üflemek ve onları sondaj deliği etrafına yerleştikleri yüzeye taşımak için yeterlidir. Havalı sistem esas olarak kaya oluşumlarda delik açmak için kullanılır. Büyük miktarda aşırı yüklü kaya kuyularında, delme boyunca delik açmak için çamur kullanılacak ve muhafaza ayarlandıktan sonra delme işlemi, kuyunun kaya kısmının muhafaza borusunu ayarladıktan sonra deliğin kaya kısmını delmek için kullanılır. Bazen hava çekici delme, sert kayalık alanlarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu delme yönteminde kullanılan bit, esasen tijin ucunda işletilen bir pnömatik çekiçtir. Sıkıştırılmış hava, bitin tepesine çok hızlı bir şekilde çarpan bir pistonu çalıştırır. Uçtaki kesici uçlar aşınmaya karşı oldukça dayanıklı olan tungsten-karbürden yapılmıştır. Kombine çekiçleme ve ucun döndürülmesi, sert kayanın diğer delme yöntemlerinden daha hızlı bir şekilde nüfuz etmesine neden olur. Ters sirkülasyon, başka bir döner delme şeklidir. Delme sıvısının zıt yönde hareket etmesi, geleneksel hidrolik dönerden farklıdır. Sondaj sıvısı, delici gövdesinin içini kesikler ile pompa içinden geçirir ve çökeltme havuzuna veya tanka boşaltılır. Kesimler yapıldıktan sonra, delme sıvısı sondaj deliğine akar ve bit ucuna doğru akar. Sıvının, delik deliği duvarına karşı basıncı, oyulmayı önler. 

Tarım faaliyetleri, endüstriyel yapılar ve kişisel kullanımdan dolayı her geçen gün artan su ihtiyacı ile birlikte su kaynaklarının azalması, yeraltı su seviyelerinin gitgide derinlere çekilmesi, su kaynaklarının kullanımını ve önemini arttırmaktadır. Yapılacak israf ve plansız kullanımın geleceğimizi etkileyeceği açıktır. Önümüzdeki yılların su savaşlarına sahne olması beklenmektedir. Ülke kaynaklarımızı bilinçli kullanalım, su kaynaklarımıza sahip çıkalım…

Bir sondaj kuyusu açtırmak maliyetli bir iştir. Yapılan harcamanın ve harcanan emeğin tam karşılığını almanın yolu doğru planlamadan, teknik bilgi ve tecrübeden geçer.  Açılması düşünülen kuyunun yeri, derinliği, delme süreci, borulanması, kuyu geliştirmesi vb konular kuyunun verimliliğini etkileyen konulardır. Acemice yapılan çalışmalar onca zaman ve emepin boşa harcanmasına neden olmaktadır. Sondaj işi teknik bir iştir ve teknik elemanlar tarafından yapılmalıdır. Bugüne kadar edindiğimiz bilgi ve deneymlerimizi paylaşmaya hazırız..